Wijze lessen uit een boek over armoede

Dakloosheid is een clusterfuck

Momenteel lees ik het boek Armoede uitgelegd aan mensen met geld van Tim 's Jongers. Eerlijk gezegd dacht ik dat ik al best veel begreep van armoede en bestaansonzekerheid. Door mijn werk ontmoet ik vaak mensen die worstelen met geld, wonen, schulden en het opnieuw opbouwen van hun leven.

Toch heeft dit boek mijn ogen geopend. Niet omdat het me compleet nieuwe feiten leerde, maar omdat het woorden geeft aan iets wat ik al langer zie. Eén zin bleef vooral hangen: "armoede is een clusterfuck".

Toen ik dat las, dacht ik direct: dakloosheid ook.

We kijken vaak naar het moment waarop iemand dakloos raakt. De scheiding. Het ontslag. De schuld. De verslaving. Maar dat is meestal niet het begin van het verhaal. Het is vaak het resultaat van jarenlange opstapeling van kwetsbaarheid, pech en een gebrek aan kansen.

De drie vormen van kapitaal

Het boek zette me ook aan het denken over mijn eigen leven. Ik kom niet uit een rijk nest. Na mijn scheiding bleef ik met twee kinderen en een flinke restschuld achter omdat ons huis onder water stond. Financieel zat ik finaal aan de grond. Toch kreeg ik mijn leven relatief snel weer op de rit. Niet omdat ik sterker of slimmer was dan iemand anders. Of omdat ik harder werkte. Maar omdat ik iets had waar ik me toen nauwelijks bewust van was.

Tim beschrijft drie vormen van kapitaal: financieel, cultureel en sociaal kapitaal. Financieel kapitaal is geld. Dat had ik niet. Maar cultureel kapitaal – opleiding, kennis, weten hoe systemen werken – en sociaal kapitaal – mensen die naast je staan, meedenken en deuren openen – had ik wel. Dat maakte een wereld van verschil.

Ik had lieve familie en vrienden die voor me klaarstonden. Een veilig vangnet.

Ik wist waar ik moest aankloppen.

Ik durfde hulp te vragen.

Dit gaf me vertrouwen in mezelf en de moed om stappen te nemen, ook als het moeilijk was.

Bij Room for Change ontmoeten we veel mensen die dat geluk niet hebben gehad. Mensen die zijn opgegroeid zonder stevig vangnet. Zonder voorbeelden. Zonder netwerk. Mensen die al vroeg hebben geleerd dat ze het vooral zelf moeten uitzoeken. Die steeds horen dat ze niets waard zijn, die van het kastje naar de muur gestuurd worden en het gevoel krijgen dat zij het niet verdienen om geholpen te worden.

En dat raakt aan een ander inzicht uit het boek: soms bepaalt je postcode meer over je toekomst dan je DNA. Dat klinkt misschien heftig, maar als je de verhalen hoort van onze deelnemers, is het eigenlijk heel logisch. Jarenlange onzekerheid, schaarste en stress doen iets met een mens. Met je gezondheid. Met je zelfvertrouwen. Met het geloof dat het leven ook anders kan zijn.

Dakloosheid is daarom zelden alléén een woonprobleem.

Het is een clusterfuck van omstandigheden die elkaar versterken. Een tekort aan betaalbare woningen, een kwetsbaar netwerk, financiële stress, bureaucratie, pech en soms simpelweg te weinig mensen om je heen die zeggen: "Kom, we lossen dit samen op."

Juist daarom geloof ik zo in wat we bij Room for Change doen. Niet omdat een hotelkamer alle problemen oplost. Dat doet ze niet. Maar omdat rust vaak de eerste stap is naar herstel. Omdat je pas aan morgen kunt denken als je weet waar je vannacht slaapt. Omdat je pas uit de overlevingsstand komt als er even ademruimte ontstaat. Dat je niet een dossiernummer bent maar een mens, een gast zoals alle andere gasten in het hotel.

Hoe langer ik dit werk doe, hoe minder ik geloof in zelfredzaamheid als individuele prestatie. En hoe meer ik zie hoeveel van ons succes afhangt van de mensen, kansen en omstandigheden die we onderweg tegenkomen.

Of niet.

“Misschien is de vraag niet waarom iemand dakloos wordt. Misschien is de vraag hoeveel dominostenen jij nodig zou hebben voordat hetzelfde jou overkomt”

Wil je bijdragen aan meer ademruimte voor mensen die op zo'n kantelpunt staan?

Help mee. Doneer een overnachting of word hotelpartner.

PS Het boek: Armoede uitgelegd aan mensen met geld van Tim 's Jongers is een absolute aanrader!!